भंडारा पत्रिका/प्रतिनिधी भंडारा : गणेशोत्सवाला अवघे काही दिवस शिल्लक राहिले असून, घराघरांत गणरायाच्या आगमनाची लगबग सुरू झाली आहे. मात्र, यंदाच्या गणेशोत्सवावरही महागाईचे सावट दिसून येत आहे. गणेशमूर्ती तयार करण्यासाठी लागणारी माती, रंग, सजावटीचे साहित्य तसेच इतर कच्च्या मालाच्या किमती वाढल्याने मूर्तींच्या दरात मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे २५ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. त्यामुळे यंदा बाप्पाची मूर्ती खरेदी करताना भाविकांच्या खिशाला अधिक झळ बसणार आहे.
गणेश चतुर्थीला आता अवघे १४ दिवस उरले असून, गणरायाच्या स्वागतासाठी नागरिकांची तयारी अंतिम टप्प्यात आली आहे. अनेकांनी घरगुती गणेशोत्सवासाठी मूर्तीची निवड सुरू केली असून, सार्वजनिक गणेश मंडळांकडूनही मोठ्या मूर्तींच्या मागण्या वाढत आहेत. मात्र, मूर्तींचे वाढलेले दर पाहता यंदा गणेशोत्सवाच्या खर्चाचे बजेट वाढण्याची शक्यता आहे. गणेशमूर्ती तयार करण्यासाठी माती, रंग, प्लास्टरसह विविध साहित्याची आवश्यकता असते. गेल्या काही काळात या कच्च्या मालाच्या किमतीत वाढ झाली आहे. त्याचबरोबर मूर्तीवरील रंगकाम, सजावट, मुकुट, दागिने, वस्त्र तसेच अन्य साहित्याच्या किमतीतही वाढ झाली आहे. परिणामी मूर्ती तयार करण्याचा एकूण उत्पादन खर्च वाढला आहे. मूर्तिकारांच्या मते, केवळ कच्च्या मालाच्या किमतीतच वाढ झालेली नाही, तर मूर्ती तयार करण्यासाठी लागणारा वेळ, मेहनत आणि कारागिरांचे वाढलेले मानधन यामुळेही उत्पादन खर्च वाढला आहे. या वाढलेल्या खर्चाचा परिणाम अखेर मूर्तीच्या विक्री किमतीवर होत आहे.
गणेशमूर्तींच्या किमती त्यांच्या आकारमानानुसार तसेच रंगकाम आणि सजावटीनुसार वेगवेगळ्या आहेत. साध्या स्वरूपातील लहान घरगुती मूर्तींपासून आकर्षक रंगसंगती, विविध अलंकार आणि विशेष सजावट असलेल्या मूर्ती बाजारात उपलब्ध आहेत. मोठ्या आकाराच्या आणि अधिक कलाकुसर केलेल्या मूर्तींच्या किमती तुलनेने अधिक आहेत. विशेष सजावट, आकर्षक रंगकाम आणि वेगळ्या रूपातील मूर्तींना दरवर्षी मोठी मागणी असते. यंदा अशा मूर्तींच्या किमतीतही वाढ झाल्याने ग्राहकांना त्यांच्या आवडीची मूर्ती घेण्यासाठी अधिक पैसे मोजावे लागणार आहेत. गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक सण नसून महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. त्यामुळे महागाई वाढली असली तरी गणरायाच्या स्वागताची परंपरा कायम ठेवण्याचा नागरिकांचा प्रयत्न आहे. घरगुती गणेशोत्सवात मूर्ती खरेदीला विशेष महत्त्व असल्याने अनेक नागरिक वाढलेल्या किमतींचा विचार न करता श्रद्धेने बाप्पाची मूर्ती घरी आणण्याची तयारी करीत आहेत.
मात्र, आधीच अन्नधान्य, भाजीपाला, इंधन, घरगुती वस्तू आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंच्या वाढत्या खर्चामुळे सर्वसामान्यांचे घरगुती बजेट कोलमडले आहे. त्यातच गणेशोत्सवाच्या खरेदीचा अतिरिक्त खर्च वाढल्याने कुटुंबांच्या आर्थिक नियोजनावर ताण येणार आहे. गणेशमूर्तींच्या वाढलेल्या किमतींचा संपूर्ण दोष मूर्तिकारांना देता येणार नाही. मूर्ती तयार करण्यासाठी लागणाºया साहित्याचे दर वाढल्याने त्यांच्याही उत्पादन खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. मूर्ती तयार करण्यासाठी अनेक दिवसांची मेहनत घ्यावी लागते. त्यात कारागिरांचे मानधन, वाहतूक, रंगकाम आणि सजावटीचा खर्च वाढल्याने मूर्तिकारांनाही दर वाढविण्याशिवाय पर्याय नसल्याचे चित्र आहे.यंदाच्या गणेशोत्सवात भाविकांच्या श्रद्धेला महागाईची जोड मिळाली असून, ‘बाप्पाचे आगमन होणार, मात्र त्यासाठी खिशाला अधिक चटका बसणार’ अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. वाढत्या महागाईच्या काळातही गणरायाच्या स्वागताची परंपरा आणि उत्साह कायम राहणार असला, तरी वाढलेला खर्च सर्वसामान्यांच्या गणेशोत्सवाच्या बजेटवर निश्चितच परिणाम करणार आहे.
बाप्पाच्या मूर्तीवर आता शेवटचा हात फिरवताना मूर्तिकार
गणेशोत्सव अवघ्या १४ दिवसांवर येऊन ठेपल्याने गणरायाच्या मूर्ती तयार करण्याच्या कामाला आता वेग आला आहे. मूर्तिकारांकडून मूर्तींवर रंगकाम, आकर्षक सजावट तसेच बारकावे पूर्ण करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू असून, बाप्पाच्या मूर्तीवर आता शेवटचा हात फिरविला जात आहे. गणेशमूर्ती तयार करताना मूर्तिकारांना अनेक दिवस मेहनत घ्यावी लागते. मातीपासून मूर्तीचा सांगाडा तयार करण्यापासून तिचे आकारमान, चेहºयावरील भाव, मुकुट, दागिने आणि विविध अलंकार यांची बारकाईने निर्मिती केली जाते. त्यानंतर मूर्तीला रंगरंगोटी करून आकर्षक रूप दिले जाते. सध्या या सर्व कामांना अंतिम स्वरूप देण्यात येत आहे. गणेशोत्सवात घराघरांत आणि सार्वजनिक मंडळांमध्ये विराजमान होणाºया गणरायाच्या मूर्तींना अंतिम रूप देताना मूर्तिकारांची लगबग वाढली आहे. आपल्या कलेतून भक्तांच्या श्रद्धेला आकार देणाºया या मूर्तिकारांच्या हातातील कौशल्यामुळे बाप्पाचे आगमन अधिकच मंगलमय होणार आहे.
