गोवर्धन निनावे/भंडारा पत्रिका भंडारा : प्रेमसंबंध, लग्नाचे आश्वासन, भावनिक गुंतवणूक आणि आर्थिक व्यवहार यांच्या आधारे उभ्या राहणाºया नात्यांमध्ये फसवणूक, विश्वासघात किंवा मानसिक छळाच्या घटना अधूनमधून समोर येत आहेत. अशा वेळी मुली पोलिस ठाण्यात जाऊन तक्रार नोंदवतात; मात्र याच प्रकारचा त्रास मुलांना झाला तरी ते अनेकदा गप्प बसतात. ‘फसवणूक झाली की मुली तक्रार करतात, मग मुलं का नाही?’ हा प्रश्न सध्या समाजात चर्चेचा विषय ठरत आहे. आजच्या डिजिटल आणि वेगवान जीवनशैलीत प्रेमसंबंधांमध्ये तणाव वाढताना दिसतो. काही प्रकरणांत नात्याचा वापर करून आर्थिक फायदा घेणे, खोटे लग्नाचे आश्वासन देणे, भावनिक शोषण, सोशल मीडियाद्वारे बदनामी करणे किंवा खाजगी माहितीचा गैरवापर करणे अशा घटना समोर येतात.
मुलींच्या तक्रारी पुढे येतात; मात्र मुलं तक्रार करण्याआधीच सामाजिक दबाव आणि भीतीमुळे मागे हटतात, असे चित्र आहे. समाजात अजूनही ‘मुलगा आहे, मजबूत राहा’, ‘पुरुष रडत नाहीत’, ‘तक्रार करणे म्हणजे कमजोरी’ अशा समजुती खोलवर रुजलेल्या आहेत. त्यामुळे एखाद्या तरुणाला भावनिक किंवा आर्थिक फसवणूक झाली तरी तो पोलिसांकडे जाण्यापूर्वी अनेकदा विचार करतो. मित्रपरिवार काय म्हणेल, कुटुंबाची प्रतिक्रिया काय असेल, समाजात हसू होईल का? या प्रश्नांची भीती त्याच्या मनात असते. परिणामी, अन्याय सहन करूनही अनेक तरुण मौन बाळगतात.
याशिवाय, पुरुषांच्या तक्रारींकडे गांभीर्याने पाहिले जाईल का, याबाबतही शंका असते. ‘हे वैयक्तिक प्रकरण आहे’, ‘प्रेमप्रकरणात पोलिस काय करणार?’, ‘पुरावे आहेत का?’ अशा प्रतिक्रिया मिळतील, अशी भीती अनेकांना वाटते. काही वेळा उलट तक्रार होण्याची, सोशल मीडियावर बदनामी होण्याची किंवा कौटुंबिक तणाव वाढण्याची भीतीही तरुणांना गप्प बसायला भाग पाडते. कायद्याच्या दृष्टीने प्रत्येक प्रेमभंग हा गुन्हा ठरत नाही. नातं तुटणं, मतभेद होणं किंवा लग्न न होणं या वेगळ्या बाबी आहेत; तर फसवणूक, ब्लॅकमेल, आर्थिक उकळपट्टी, धमक्या किंवा बदनामी या गुन्हेगारी स्वरूपाच्या बाबी आहेत. जर एखाद्या व्यक्तीने नात्याचा गैरवापर करून पैसे उकळले, महागड्या वस्तू घेतल्या, खोटे आश्वासन देऊन आर्थिक फायदा घेतला किंवा खाजगी माहितीच्या आधारे धमक्या दिल्या, तर अशा प्रकरणांत कायदेशीर कारवाईची तरतूद आहे. मात्र त्यासाठी चॅट, कॉल रेकॉर्ड, व्यवहारांचे पुरावे आणि घटनांची स्पष्ट माहिती आवश्यक ठरते. सामाजिक जाणकारांच्या मते, ‘फसवणूक किंवा छळ हा केवळ स्त्रियांचाच प्रश्न नाही.
पुरुषांनाही न्याय मागण्याचा तितकाच अधिकार आहे. समाजाने पीडित व्यक्तीकडे मुलगा-मुलगी म्हणून न पाहता अन्यायग्रस्त म्हणून पाहणे गरजेचे आहे.’ दरम्यान, तज्ज्ञांचा सल्ला असा की, अशा परिस्थितीत भावनिक निर्णय न घेता सर्व पुरावे जतन करावेत, विश्वासू व्यक्तींशी चर्चा करावी, आवश्यक असल्यास कायदेशीर सल्ला घ्यावा आणि मगच पुढील पावले उचलावीत. गप्प बसल्यास मानसिक ताण वाढण्याची शक्यता असून चुकीच्या प्रवृत्तींना बळ मिळू शकते. एकूणच, फसवणूक किंवा मानसिक छळाच्या घटनांकडे स्त्री-पुरुष या चौकटीत न पाहता न्याय, संवेदनशीलता आणि पुराव्यांच्या आधारे पाहण्याची गरज आहे. ‘पीडित कोणताही असो, न्याय समान असला पाहिजे,’ हा दृष्टिकोन समाजाने स्वीकारण्याची वेळ आली आहे.
